Livius XXIX 23:
“--- Tussen Hasdrubal,
de zoon van Gisgo, en de koning bestond niet alleen de gastvriendschap waarover
al gesproken is toen Scipio en Hasdrubal toevallig tegelijkertijd vanuit Spanje
bij hem aankwamen. Er was ook al sprake van een mogelijke verwantschapsband,
doordat Syphax de dochter van Hasdrubal zou trouwen. Om deze zaak haar beslag
te geven en het tijdstip voor het huwelijk vast te stellen – het meisje was al
huwbaar – reisde Hasdrubal naar de koning. Toen hij merkte, dat Syphax in
verlangen was ontvlamd was – Numidiërs zijn van alle vreemde volken het meest
buitensporig in liefdesgenot – liet hij het meisje uit Carthago komen en maakte
haast met het huwelijk.
Temidden van alle
andere feestvreugde werd, om aan de persoonlijke verbintenis ook een officiële
toe te voegen, tussen het volk van Carthago en de koning een verbond gesloten
en met een eed bekrachtigd, waarbij ze zich wederzijds ertoe verplichtten
dezelfde vrienden en vijanden te hebben.”
Ik denk eerder, dat het andersom gegaan is. Het verbond
tussen Syphax en Carthago was er als eerste en als bonus kreeg Syphax de vrouw
van Masinissa erbij om het verdrag tussen de staten te laten bekrachtigen door
een persoonlijke band. Sophoniba heeft nu ten onrechte een centrale rol
gekregen.
|
Livius XXIX 23 (vervolg)
“Maar Hasdrubal
dacht steeds aan het verbond dat Scipio met de koning had gesloten en aan de
onbetrouwbare en wispelturige aard van de barbaren, en vreesde dat bij een
overtocht van Scipio naar Afrika dit huwelijk een te zwakke band zou blijken
te zijn. Daarom bracht hij de Numidiër, nu hij nog in zijn eerste liefdesroes
verkeerde, met behulp van lieve woordjes van het meisje ertoe gezanten naar
Scipio op Sicilië te sturen om hem te waarschuwen dat hij niet uit vertrouwen
op zijn vroegere beloften naar Afrika moest oversteken. Hij was nu door zijn
huwelijk met een Carthaagse burgeres – de dochter van de Hasdrubal die hij bij
hem te gast had gezien – en bovendien door een officieel verdrag met het volk
van Carthago verbonden. Daarom wenste hij voor alles dat de Romeinen hun
oorlog tegen de Carthagers ver van Afrika zouden voeren, zoals ze tot dusver
gedaan hadden, zodat hij niet genoodzaakt werd aan hun oorlog deel te nemen
en zich bij de ene of de andere legermacht aan te sluiten, en daarmee het
andere verbond ontrouw te zijn. Als Scipio niet van Afrika weg zou blijven en
met zijn leger naar Carthago zou komen, zou hij niet anders kunnen doen dan
vechten voor het Afrikaanse land waarin hijzelf was geboren, en voor de
vaderstad van zijn vrouw en voor haar vader en haar huisgenoten.”
|
Zonaras
B.IX, c.12:
“Aus Furcht,
Masinissa möchte sich zu Scipio schlagen, bewogen die Karthager den Syphax,
ersterem seine Erbe abzutreten, indem Sie ihm die Wiedererlangung desselben
in Aussicht stellten. Masinissa durchschaute den Anschlag wohl, doch gieng er
auf den Vertrag ein, um unter der Larve der Zuverlässigkeit seinen Feinden
grossen Schaden zuzufügen; denn er zürnte ihnen mehr um Sophonisbens, als um
des Thrones wegen. Auf die Weise war er tatsächlich Bundesgenosse der Römer,
während er Freundschaft für Karthago zur Schau trug; umgekehrt was Syphax,
whrend er in Wirklichkeit auf Seiten der Karthager stand, scheinbar
Verbündeter der Römer; in dieser Eigenschaft schickte er ein Gesandschaft zu
Scipio und widerriet ihm, die Ueberfahrt zu wagen. Dies erfuhr Scipio in
heimlichem Zwiegespräche mit dem Herold; um die Kunde vor den Soldaten zu verbergen,
fertigte er den Herold noch am selben Tage ab, bevor dieser Zeit hatte, mit
anderen zusammenzukommen; dan berief er sein Heer und beschleunigte die
Ueberfahrt, indem er vorgab, die Karthager seien noch niet vorbereitet, und
schon vorhin hätte Masinissa zur Abfahrt gedrängt und sich über die
Saumseligkeit der Römer beklagt, und täte auch Syphax dasselbe. Nach diesen
Worte fuhr er ab und landete am apollinischen Vorgebirge.”
|
Syphax had zich reeds in 213 v. C met de Romeinen verbonden,
toen Gala van Maesulië hem vernietigend had verslagen. In 210 v.C stuurt Syphax
zelfs nog een gezantschap naar Rome en is bezig de Carthagers te bevechten.
Maar nu speelt hij weer helemaal de Carthaagse kaart, ondanks een voorgewende
neutraliteit. Syphax is echter niet te vertrouwen. Carthago is meegesleept in
een Numidische burgeroorlog, waarin het denkt nu de sterkste partij aan zijn
zijde te hebben, maar toch bleven ze Masinissa ook vrezen, ook al had die op
dat moment nog maar weinig manschappen onder zijn hoede. Ze kenden zijn
reputatie uit Spanje! Veelzeggend is ook de houding van Syphax en Carthago, die
niets begrijpen van de Romeinse mentaliteit. De Romeinen zullen zich door een
gezantschap niets laten zeggen. Integendeel, ze zullen juist precies het
tegenovergestelde doen van wat het gezantschap van Syphax wilde bereiken.
Scipio schijnt dan ook direct haast gemaakt te hebben met de overtocht.
Als we Zonaras mogen geloven dan schijnt in deze cruciale
fase Carthago getracht te hebben om alle Numidiërs achter zich te krijgen, maar
hun onderlinge verdeeldheid heeft dat verhinderd. Erger nog, op een gegeven
moment wist niemand meer wie nog vertrouwd kon worden.
Nadat Scipio nabij Utica geland is met zijn leger en
uiteindelijk de legerkampen van Hasdrubal en Syphax heeft verwoest, komt
Sophoniba weer in beeld:
|
Polybius 14,1,7. Wereldgeschiedenis.
“---- De Numidische
vorst (Syphax) en zijn naaste medewerkers waren aanvankelijk van plan geweest
zich op hun terugtocht meteen naar eigen gebied te begeven. Maar toen ze bij
Abba Keltiberiërs tegenkwamen die door de Carthagers als huurlingen waren
aangeworven, meer dan 4000 man, braken ze hun terugtocht af, omdat deze
hulptroepen hen vertrouwen inboezemden, en begonnen ze weer enige fiducie in
de toekomst te krijgen. Bovendien bad en smeekte het meisje, Hasdrubal’s
dochter, die, zoals ik al heb gezegd, de vrouw van Syphax was, haar man om
niet weg te gaan en de Carthagers in deze kritieke situatie niet in de steek
te laten. De Numidiër liet zich overhalen en gaf gevolg aan haar verzoek.”
|
Livius XXX, 6:
“---- Men begon nu
lichtingen te houden in de stad en op het land en er werden afgezanten naar
Syphax gestuurd. Deze was zelf al uit alle macht bezig met voorbereidingen
voor de oorlog. Zijn vrouw had, niet meer zoals eerst met liefkozingen, die
al effect genoeg hadden op haar verliefde man, maar met smeekbeden en
jammerklachten haar invloed aangewend, en hem tranen bezworen haar vader en
vaderstad niet aan hun lot over te laten en Carthago niet door dezelfde
vlammen te laten verwoesten waarin de legerkampen waren afgebrand. De
afgezanten brachten ook hoopgevend nieuws, dat op het juiste moment kwam: ze
waren bij een stad met de naam Obba 4000 Celtiberiërs tegengekomen -----“
|
In eerste instantie ben je geneigd alleen Polybius m.b.t. de
verhalen over Sophoniba te geloven, want hij zat in tijd er het dichtstbij. Hij
was zelfs bijna een tijdgenoot. Zou echter een enkele smeekbede van een meisje
zo’n groot verhaal teweeg hebben kunnen brengen?
Livius volgt in grote lijnen deze passage van Polybius, maar
kan het romantiseren maar niet laten door Syphax als verliefde man af te
schilderen. Wat wel waar kan zijn, is dat de vrouw van Syphax hem smeekte
weerstand te bieden en dat de komst van 4000 huurlingen uit Spanje daarbij goed
uitkwam.
ncfps
Geen opmerkingen:
Een reactie posten